Το Long Covid θεωρείται ένα πολυσυστημικό νόσημα, γεγονός που σημαίνει ότι οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να ασχοληθούν με την συνολική κατάσταση υγείας των επιζώντων του covid-19. Χαρακτηρίζεται από ένα σύνολο συμπτωμάτων, που περιλαμβάνει κυρίως κόπωση, διαταραχές ύπνου, δύσπνοια, πόνο στις αρθρώσεις, άγχος, κακή διάθεση, γνωστική δυσλειτουργία, θωρακικό πόνο, θρόμβο-εμβολή, απώλεια μαλλιών και χρόνια νεφρική νόσο. Πέρα από τις ειδικές για τα όργανα επιδράσεις, είναι πια γνωστό ότι η λοίμωξη με covid-19 προκαλεί απώλεια μυϊκής μάζας, μεταβολές στη σύνθεση του μικροβώματος και παρατεταμένο σύνδρομο κόπωσης.
Ως εκ τούτου, η κατάλληλη αξιολόγηση της διατροφικής κατάστασης (αξιολόγηση της διαιτητικής πρόσληψης, της ανθρωπομετρίας και της σύστασης του σώματος) αποτελεί έναν από τους πυλώνες στη διαχείριση αυτών των ασθενών. Οι κατάλληλες διατροφικές συστάσεις αποτελούν μια καλή στρατηγική για τη διασφάλιση της ανάρρωσης.
ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΚΟΠΩΣΗΣ
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών με COVID-19 πάσχει μετά το τέλος της νόσου από παρατεταμένο σύνδρομο κόπωσης, με συμπτώματα που μοιάζουν με τo σύνδρομο χρόνιας κόπωσης. Η παθοφυσιολογία είναι σύνθετη και περιλαμβάνει την δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος, ενδοκρινικές διαταραχές και αντιδραστικές διαταραχές της διάθεσης (π.χ. κατάθλιψη ή άγχος), που συσχετίζονται με γενετικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές προδιαθέσεις.
Υπάρχουν στοιχεία που υποστηρίζουν ότι η ανεπάρκεια ορισμένων θρεπτικών συστατικών (βιταμίνη C, βιταμίνες της ομάδας Β, μαγνησίου, ψευδαργύρου, φολικού οξέος, l-καρνιτίνης, l-τρυπτοφάνης, ενζύμων και συνένζυμου Q10) φαίνεται να είναι σημαντική για τη σοβαρότητα και την εξέλιξη της νόσου και των συμπτωμάτων μέσω της αύξησης του οξειδωτικού στρες. Αρκετές δοκιμές που επικεντρώνονται σε ασθενείς με σύνδρομο κόπωσης έχουν αναφέρει το όφελος των αντιοξειδωτικών και των λιπιδίων για τη μείωση των συμπτωμάτων.
Πράγματι, η συμπληρωματική χορήγηση γλυκοφωσφολιπιδίων- αντιοξειδωτικών-βιταμινών κατέδειξε μια βελτίωση στις συνολικές βαθμολογίες κόπωσης των ατόμων που μετρήθηκαν με τη χρήση της κλίμακας κόπωσης του Piper. Συνεπώς τα κατάλληλα συμπληρώματα διατροφής, συμπεριλαμβανομένων των βασικών λιπαρών οξέων και αντιοξειδωτικών, θα μπορούσαν να βοηθήσουν στον έλεγχο/την ανακούφιση του συνδρόμου κόπωσης μετά τον COVID-19.
ΜΙΚΡΟΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ
Ο ρόλος της διατροφής, ιδίως των ιχνοστοιχείων και των βιταμινών στη διαμόρφωση της ανοσίας, έχει τύχει μεγάλου ενδιαφέροντος κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Πράγματι, μια πιλοτική μελέτη αξιολόγησε τη κατάσταση των μικροθρεπτικών συστατικών σε νοσηλευόμενους ασθενείς για το COVID-19, η οποία έδειξε ανεπάρκεια μικροθρεπτικών συστατικών, πχ στη βιταμίνη D (76%) και στο σελήνιο (42%).
Σε ασθενείς με ανεπάρκεια μικροθρεπτικών συστατικών, απαιτούνται υψηλότερες προσλήψεις βιταμίνης D ημερησίως ενώ συνιστάται παράλληλα ένα πολυβιταμινούχο και ένα συμπλήρωμα μεταλλικών ιχνοστοιχείων.
ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ
Και άλλες βιοδραστικές ενώσεις μπορεί να έχουν καθοριστικό ρόλο στη μείωση της φλεγμονής ή στη βελτίωση της ανοσολογικής απόκριση.
Μεταξύ αυτών, οι πολυφαινόλες (κερκετίνη, ρεσβερατρόλη, κατεχίνες), η Ν-ακετυλοκυστεΐνη (NAC) και το παλμιτοϋλαιθανολαμίδιο (PEA) έχει αποδειχθεί ότι έχουν αντιιική δράση, αναστέλλωντας κυρίως τις φλεγμονωδεις οδούς (π.χ. την έκκριση προφλεγμονωδών κυτταροκινών) και τον ιικό πολλαπλασιασμό (μέσω της αναστολής των κύριων ιικών πρωτεασών). Επιπλέον, η χορήγηση φυτο-χημικών ουσιών μπορεί να μειώσει τον αριθμό κυτταροκινών, η οποία χαρακτηρίζει τη λοίμωξη με COVID-19, διαδραματίζοντας ενδεχομένως βασικό ρόλο και στη διαδικασία ανάκαμψης.
Γνωρίζουμε οτι η αυξημένη φλεγμονή είναι συνέπεια της διαταραγμένης οξειδωτικής κατάστασης και προτείνεται μαζί με τις βιταμίνες και τα μέταλλα, η συμπληρωματική χορήγηση γλουταθειόνης, η οποία βελτιώνει την οξειδωτική βλάβη σε διάφορους ιστούς.
Συνεπώς, η συνδυαστική χορήγηση ινοσιτόλης και γλουταθειόνης μπορεί να αποτελέσει μια χρήσιμη στρατηγική για τη βελτίωση της φλεγμονής και της οξειδωτικής κατάστασης σε ασθενείς με σύνδρομο μετά το COVID-19.
Όσον αφορά τους ανοσοδιεγέρτες, οι πρωτεΐνες και τα πεπτίδια του γάλακτος (λακτοφερρίνη, λευκωματίνη ορού),και εκχυλίσματα μανιταριών έχουν χρησιμοποιηθεί ως αποτελεσματικοί ενισχυτές του ανοσοποιητικού. Επιπλέον, τα προβιοτικά (δηλ. Lactobacillus και Bifidobacteria) μπορούν να βελτιώσουν την ανοσολογική απόκριση, ευνοώντας τον ανταγωνισμό με τα παθογόνα, για τον αποικισμό στο έντερο, διατηρώντας την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού, μειώνοντας έτσι τη διαπερατότητα σε ένα παθογόνο και τους μικροβιακούς μεταβολίτες του.
Επίσης, ορισμένες διατροφικές ενώσεις φυτικών εκχυλισμάτων έχουν προταθεί ως ανοσοτροποποιητές για τη θεραπεία του COVID-19 ή για την άμβλυνση των συμπτωμάτων του τα οποία μπορούν να διαμορφώσουν τόσο την έμφυτη όσο και την επίκτητη ανοσία.
ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ
Ο στόχος της διατροφικής θεραπείας στο σύνδρομο long COVID-19 θα πρέπει να εστιάζει στην αξιόλογη διόρθωση των διατροφικών ελλείψεων για την υποστήριξη μιας επαρκούς ανάρρωσης από άποψη σωματικής και λειτουργικής κατάστασης, καθώς και της ψυχικής υγείας. Οι ασθενείς θα πρέπει να συμβουλεύονται να εντάξουν στη διατροφή τους τρόφιμα και βιοδιαθέσιμα συμπληρώματα, με αντιφλεγμονώδεις και ανοσοδιεγερτικές ιδιότητες.
